Pijamalı at: Zebra

 

Hepsi farklı, hepsi aynı
Birlikte Afrika kıtasına gidelim ve bozkırda otlayan şu çizgili atlara merhaba diyelim. İşte, bir zebra sürüsü, hepsi de pijamalarını giymiş. Çizgilere bakarken gözlerimiz şaşı oluyor, başımız dönüyor. Yavru zebra Mobi ortalıkta dolanıyor. Belli ki annesini arıyor. Acaba annesini bulabilecek mi?Mobi annesine yaklaşıyor, koklaşıyorlar. Birbirlerini tanıdılar. Nasıl mı? İşte bu olayın sırrı:

Zebraların boynundaki ve omzundaki çizgilere dikkatlice bakalım. Çizgilerin birbirinden farklı olduğunu görürüz. Bilim adamları zebraların bu özelliklerini keşfettiler. Bu özellikleriyle zebranın hangi sürüye ait olduğunu buldular. Anne zebralar yavrusunu kokusundan ve sesinden tanır. Yavru için de bu aynıdır. Tüm canlılar için anne kokusundan daha güzel bir koku yoktur.

Bir yavru zebra
Anne zebra 360 gün süren hamilelikten sonra 1 yavru dünyaya getirir. Yavru 30-35 kg ağırlığındadır. Yeni doğan yavru ayağa kalkmaya çalışır. On beş dakika sonra bunu başarır. Doğumundan dört saat sonra artık annesinin peşinden koşturmaya başlar. 1-2 gün sonra ot yemeye başlar. Anne sütünü ise 1 yıl boyunca içer.Yavru zebra çok hızlı büyür. Doğumdan birkaç gün sonra kilo almaya başlar. Anne ile yavru bir süre aileden uzaklaşıp baş başa kalır. Yavru, anne kokusu ile sesini ve çizgilerini belleğine yerleştirir.

Zebra bizim gibi günde yedi saat uyur. Her gün bir kez temiz su içer. Su bulamazsa ön ayaklarını bir kürek gibi kullanarak toprağı kazar.1 metre kadar kazdığı topraktan temiz suya ulaşır. Genellikle su bölgeleri yakınında yaşar.

İyi bir aile babası
-Şimdi de Mobi’nin babasıyla tanışalım. İşi başından aşkın bir baba. İki yıl içinde üç dişi zebradan beş yavrusu oldu, yani Mobi’nin dört kardeşi var.

Küçük sürü çok sık yer değiştirir. Su kenarı ya da güzel bir otlak buluncaya kadar bu hareket devam eder. Yolculuklarda Mobi’nin babası hep en önde yürür. Bir tehlike karşısında, harekete geçmeye hazırdır. Eğer, yavrularından birini baştan çıkarmaya çalışan bir zebra karşısına çıkarsa, vay haline! İşte o zaman baba ürkütücü bir görüntü alır. Rakibini ısırmaya hazırdır. Hatta alnının üzerindeki çizgiler şekil değiştirir, daralır büzülür. Bu, onun çok gergin olduğunun işaretidir. Bu duruşu karşısında hiçbir zebra orada daha fazla kalmaya cesaret edemez! Büyüyünce Mobi de onun gibi olacak.

Şimdilik babasının davranışlarını dikkatle izliyor.

Başının üzerindeki karmaşık çizgiler tıpkı bir kimlik kartı gibidir.

Güçlü olmak şart
”-Biliyor musun, genç bir zebranın yeni bir aile kurması hiç de kolay değil. Mobi’nin babası sürüye kendini kabul ettirmek için dövüşmek zorunda kalmış. Mobi yakında iki yaşına basacak. Ailesinden ayrılıp, gençlerden oluşan bir gruba katılacak. Bu genç zebralar çok hareketlidir, yerlerinde duramazlar. Yaşlılar gibi çizgilerinin arasında bit ayıklamakla, mıymıntılık etmekle zaman kaybetmezler. Her biri delifişek gibidir.

En güçlü ve en hızlısı sürüye lider olur. Daha az yetenekli olanlar, liderin sözünü dinlemek ona boyun eğmek durumundadır. Yoksa saygısızlık eden tekmeyi yer! Dört ya da beş yaşına gelen erkek zebralar ilk kez bir dişi aramaya başlarlar. Mobi, şimdiden güçlü olmaya çalışıyor, güçlü olursa öteki erkeklerin dişi zebrayı elinden almaları zorlaşır.

Aslında zebralar o kadar kavgacı hayvanlar değildir. Birbirlerine çok sert tekme darbeleri vurup derin ısırıklar atmazlar, sıradan dövüşlerinde çok sert değildir. Ama bir sürünün önderliği söz konusu olduğunda bu dövüş müthiş sert olabilir!

Güçlü erkek zebraların sağa sola ısırık atmaları, her an tekme dövüş girişmeleri gerekmiyor. Onların bir bakışı hasımlarını sindirmeye yeterli. Zebra başını bile çevirmeden ardında olan biteni fark eder. Hatta aynı anda önünde arkasında ve yanında olanları görebilir. Yemek yerken bile dikkati dağılmaz.

Zebra ailesi
Zebra ailesi oldukça kalabalıktır. Bir erkek, birkaç dişi ve yavruları hep birlikte yaşarlar. Ayrıca diğer zebra sürüleriyle de çok iyi anlaşırlar.

Aynı aileye ait olan zebralar birbirlerini kaşımayı, gıdıklamayı, temizlemeyi çok severler. Bu bir anlamda birbirlerine ”ben seni çok seviyorum” demenin bir yoludur.

Tehlikeye karşı uyanık!
”Bir zebranın hayatı pek de sakin geçmez. Güneş altında saatlerce otlarlar, ancak düşmanlarının uzakta olmadıklarını da bilirler… İşte bu yüzden dişi zebralar ve yavrular otlarken ya da otların arasında küçük bir dinlenme sırasında dalmışken baba zebra onların başında nöbet tutar. Gözleri, kulakları ve burun delikleri iyice açılmıştır. Ortalığı adeta içine çeker en ufak bir değişikliği hemen sezer. En hafif farklı koku, en ince farklı ses onu işkillendirir. Burun deliklerinden solumaya başladı mı ondan korkulur! Hemen herkesi uyandırır, sürü alarma geçer. Artık kaçmanın harekete geçmenin zamanı gelmiştir!”

Kim korkar hain düşmandan?
”Doğrusunu söylemek gerekirse, aslan ve çitalar zebralara bayılır. Zebra görünce gözleri döner. Nerede görseler üzerine saldırırlar. Siyah beyaz çizgileri onları çekiyor olmalı. Ama zebralar da hızlarına güvenirler. Saatte 60 kilometreden daha hızlı koşarlar. Saldırı sırasında sürüden ayrılmamak da çok önemli. Hepsi aynı anda bir arada hareket eden siyah beyaz çizgiler düşmanın başını iyice döndürüp onu serseme çevirebilir! Birçok deneyimli yırtıcı hayvan bu durumda avından vazgeçip geri dönmek zorunda kalmıştır.

Sadece kaçtıklarını düşünmeyin. Bazı durumlarda göğüs göğüse dövüştükleri de olur. Düşmanlarıyla yüz yüze geldiklerinde tekmeler ve diş darbeleriyle kendilerini korurlar.

Çizgili at sürüsüne saldırmadan önce çakal önce uzun uzun uluyarak bozkırdaki diğer hayvanları uyarır.

Aranan belasını bulur! Zebra gerçekten de cesurdur. Düşmanla çatışmaktan kaçınmaz. İşte burada kendine saldıran bir aslanın durumu…

Afrika’nın birçok bölgesinde çeçe sineği vardır. Çok tehlikelidir. Bir hayvanı soktuğunda ona uyku hastalığı geçirir. Bu hastalık çoğunlukla ölümcüldür. Ama zebralara ender olarak saldırır. Bunu gözleyen bilim adamları zebraların bu özelliğini araştırmışlardır. Bir görüşe göre bu durum zebranın çizgilerinden kaynaklanır. Petek biçimli büyük gözleriyle çeçe sineği biçimleri ve görüntüleri pek iyi algılayamaz. Bir zebraya yanaştığında da siyah beyaz çizgilerden başka bir şey göremez olur. Bu çizgi yığını karşısında bocalar ve uzaklaşır. Zebraya yardım eden kuşlar da bulunur. Zebranın sırtında yaşayan asalaklar, kuşlar için verimli bir tarla gibidir. Kuşların biri gider biri gelir.

Siyah mı yoksa beyaz mı?
İşte sana bir bilmece: Sence zebralar beyaz üzerine siyah çizgili mi, yoksa siyah üzerine beyaz çizgili mi?

Afrikalılara göre zebralar siyahtır ve üzerinde beyaz çizgileri vardır. Avrupalılara göre ise zebralar beyazdır ve üzerinde siyah çizgileri vardır.